Właśnie przeprowadziłaś najbardziej skomplikowany zabieg chirurgiczny w swojej karierze zawodowej. Przedłożyłeś wyniki świetnego badania, które poprawią jakość opieki nad pacjentami. Albo właśnie otworzyłaś praktykę weterynaryjną, która funkcjonuje lepiej, niż oczekiwałaś. Składano Ci gratulacje i chwalono Cię, ale uważasz, że nie wykonujesz swojej pracy wystarczająco dobrze i że swoje osiągnięcia zawdzięczasz szczęściu i być może na nie nie zasługujesz.
Syndrom oszusta (ang. impostor syndrome) może wystąpić na dowolnym etapie kariery weterynaryjnej. Na jakimś etapie swojego życia doświadcza go w zasadzie 70% ludzi, a wielu celebrytów, np. Michelle Obama czy Neil Armstrong, przyznało, że również się z nim zmagali.
Jest to schemat psychologiczny, który występuje w odpowiedzi na określone bodźce. Kiedy dokonujemy postępów w naszej karierze – albo chcemy ich dokonać – możemy mieć wrażenie, że na to nie zasługujemy, ponieważ nie jesteśmy wystarczająco dobrzy. Takie poczucie może nas hamować i wywoływać niepokój i brak pewności siebie.
Według Lori Kogan, licencjonowanej psycholożki i wykładowczyni z Colorado State University, „syndrom oszusta to poczucie, że okłamuje się innych albo że zaszło się tak daleko dzięki osobowości albo szczęściu”.
Jakie osoby są najbardziej podatne na wystąpienie syndromu oszusta?
- Perfekcjoniści, osoby samokrytyczne, obawiające się porażki i tego, żebędą wyglądać głupio oraz wymagające dużo od siebie, aby odnosić sukcesy.
- To profesjonaliści zainteresowani awansem albo na etapie zmiany zawodowej. Przejściowe etapy kariery mogą wzmacniać wrażenie bycia oszustem. Syndrom oszusta występuje bardzo często u osób świeżo po studiach, jak również u liderów i przedsiębiorców, co pokazuje, że może on dotknąć każdego bez względu na doświadczenie zawodowe.
Dlaczego syndrom oszusta częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn?
Co do zasady u kobiet występuje znacznie wyższe prawdopodobieństwo wystąpienia syndromu oszusta. Są one bardziej wrażliwe na krytykę i opinie innych – do tego stopnia, że odczuwają mniejszą pewność siebie.
Ponadto tradycyjnie to chłopców wychowuje się, aby byli silni, rywalizowali z innymi i odnosili sukcesy, i cechy te uznaje się za mało kobiece. Z kolei dziewczynki wychowuje się, aby były empatyczne, troskliwe, subtelne, ciche i skromne.
Dziewczynki wychowuje się, aby były empatyczne, ciche, troskliwe, skromne i subtelne, a cechy te mają negatywny wpływ na rozwój ich kariery zawodowej
Cechy te, które same w sobie mogą być pozytywne, wywierają negatywny wpływ na rozwój kariery kobiet, gdy nie doceniają one własnej wiedzy i umiejętności i uważają, że nie są wystarczająco przygotowane do stawienia czoła wyzwaniom zawodowym.
Jeśli weźmiemy pod uwagę, że 70% lekarzy weterynarii to kobiety, uświadomimy sobie, jak wysoki odsetek osób w tym zawodzie jest podatny na wystąpienie syndromu oszusta na pewnym etapie życia.
Dodatkowe trudności, z jakimi mierzą się kobiety w sektorze ochrony zdrowia
Kobiety z branży medycyny weterynaryjnej są w podobnej sytuacji co lekarki. Wymagania zawodowe i trudności z pogodzeniem pracy z życiem prywatnym sprawiają, że obie te grupy są szczególnie narażone.
Oba zawody wykonuje się w bardzo konkurencyjnym i wymagającym środowisku, zarówno w trakcie studiów, jak i przez całą karierę zawodową: badania, kursy, kongresy, artykuły, konkurencja między ośrodkami, specjalistami, itd.
Znalezienie równowagi między macierzyństwem a harmonogramem pracy lub aktywnością akademicką na początku kariery zawodowej wywołuje poczucie winy, które również stanowi jeden z czynników prowadzących do wystąpienia tego problemu.
Niska samoocena i wysokie oczekiwania wobec siebie wywołują potrzebę, aby pracować ciężej i wydajniej w celu zdobycia uznania.
Nie jest to choroba psychiczna, jednak syndrom ten może stanowić czynnik ryzyka wystąpienia depresji, zaburzeń lękowych, wyczerpania i wypalenia, które mogą prowadzić do braku wydajności w pracy, częstszych nieobecności i popełniania większej liczby błędów.
Inne elementy zawodu lekarza weterynarii, które mogą prowadzić do wystąpienia syndromu oszusta
Poza byciem kobietą istnieją inne specyficzne dla tej branży przyczyny, które mogą prowadzić do wystąpienia syndromu oszusta:
- Wymagane wysokie standardy mogą sprawić, że nieuniknione „porażki” w trakcie pracy będą trudne do zniesienia. Perfekcjoniści są bardziej podatni na ten czynnik, ponieważ ich samoocena opiera się w znacznym stopniu na osiągnięciach.
- Młodzi absolwenci kierunku weterynaryjnego mogą odczuwać niepokój, gdy powierzy im się ważne obowiązki. Bez wsparcia mentora mogą czuć się niekomfortowo, co jest zrozumiałe ze względu na ich brak doświadczenia, natomiast może to doprowadzić do negatywnych następstw w pracy i zrazić ich do tego zawodu.
Objawy wskazujące na występowanie syndromu oszusta
Według Katie Ford, brytyjskiej lekarki weterynarii i wykładowczyni zajmującej się syndromem oszusta, jego objawy są następujące:
- Bycie opisywanym przez innych jako perfekcjonista;
- Zostawanie w pracy dłużej niż jest to oczekiwane;
- Obawa przed „porażką”;
- Częste porównywanie swoich sukcesów z sukcesami innych osób;
- Większa koncentracja na tym, czego się nie zrobiło, niż na tym, co się zrobiło; poczucie, że nie otrzymało się tego, czego się pragnęło albo że ktoś może to odebrać;
- Poczucie, że osiągnięcia są zasługą szczęścia albo że każdy byłby w stanie zrobić daną rzecz.
Skutki uboczne syndromu oszusta
Według Ford efekt domina związany z syndromem oszusta może obejmować:
- Niepokój i obawy;
- Niską samoocenę;
- Przegapione szanse;
- Brak satysfakcji zawodowej;
- Niepodejmowanie nowych zadań;
- Zmiany związane z karierą;
- Przepracowanie i wypalenie;
- Poczucie frustracji i odosobnienia;
- Ciągłe zamartwianie się, że „ktoś się zorientuje”.
Co można zrobić, aby przezwyciężyć syndrom oszusta?
Czy chcesz się dowiedzieć, czy występuje u Ciebie syndrom oszusta? Rozwiąż test Skala IP Clance dotycząca syndromu oszusta opracowany przez dr Pauline Clance i Suzanne Imes w 1978 r.
Jeśli wynik testu wskaże na występowanie problemu, pamiętaj, że to nie jest choroba i że wiele osób mierzy się z tym samym. Występuje on u wielu specjalistów: lekarzy, dentystów, biznesmenów, sportowców, nauczycieli itd. a w szczególności kobiet.
Nie staraj się „przezwyciężyć” syndromu oszusta, a raczej potraktować jako część codziennego życia.
Skup się na rzeczach, które przebiegły pomyślnie, traktuj siebie z życzliwością i nie obawiaj się prosić o pomoc. Proszenie o pomoc nie oznacza, że osiągasz zbyt niskie wyniki czy okazujesz niepewność. Porozmawiaj ze swoim mentorem albo bardziej doświadczonym współpracownikiem, aby poczuć się pewniej. Odnotuj obszary, w jakich konieczna jest poprawa, oraz obszary, w których już masz osiągnięcia. Wzmocni to Twoją pewność siebie.
Zaufaj temu procesowi, a z czasem i w miarę zdobywania doświadczenia będzie coraz lepiej.
Bezpłatnie materiały dostępne online
Przemówienia Katie Ford. https://www.katiefordvet.com/imposter-help
Bezpłatne materiały Katie Ford. https://www.katiefordvet.com/imposter-hub
Dr Pauline Rose Clance, witryna internetowa ABPP – https://paulineroseclance.com/impostor_phenomenon.html
Bibliografia
- Imposter Syndrome in Veterinary Care: Risk Factors, Types and Symptoms. VetX International
- Imposter síndrome. What is imposter syndrome and how can you tackle it? autorstwa Laury Woodward.
- What is Imposter Syndrome?Katie Ford
- Imposter síndrome in the veterinary profession. AVA Australian Veterinary Association.
- What kind of impostor are you? Phil Zeltzman, DVM, DACVS, CVJ, Fear Free Certified. Veterinary Practice News. Kanada.
- Depresión, ansiedad, agotamiento y “burnout”, consecuencias de sufrir el síndrome del impostor en las mujeres médicas. OMC Organización Médica Colegial de España
